Artikel:: Schaf ambtenarenrecht af

Nieuws

Artikel Fatma Koser Kaya, gepubliceerd in de Volkskrant van 11 augustus 2007

Welke hervormingen zou Balkenende IV doorvoeren? Dat vroeg ik me af bij de presentatie van het regeerakkoord. De huizenmarkt? De arbeidsmarkt? Het verhogen van de AOW-gerechtigde leeftijd? Tot mijn teleurstelling zag het kabinet echter af van nieuwe hervormingen, omdat het denkt dat de bevolking er niet klaar voor is. De wereldeconomie wacht helaas niet op Nederland en daarom zou het  beter zijn om ons te vermannen en wél te hervormen.

Eén van die hervormingen is het afschaffen van het speciale arbeidsrecht voor ambtenaren, een overblijfsel uit de negentiende eeuw.  Uit een onderzoek van het Hugo Sinzheimer Instituut bleek dat het ontslaan van ambtenaren meer dan twee keer zo duur is als het ontslaan van werknemers in de private sector.

Een belangrijke reden hiervoor is de ontslagbescherming bij ambtenaren. Als alle procedures worden doorlopen in het ambtenarenrecht wordt een ontslag  liefst vier maal behandeld: in de bedenkingen- en de bezwarenprocedure, in eerste aanleg en in hoger beroep. Als het ontslag vervolgens pas bij de rechtbank of bij de Centrale Raad van Beroep van tafel gaat, is  terugkeer vaak onmogelijk en moet een - voor de ambtenaar veelal riante - afvloeiingsregeling worden getroffen. Al met al een bureaucratisch en juridisch monstrum.

Deze procedure is  ook vanuit andere perspectieven onwenselijk. In de eerste plaats is er sprake van een ongelijke behandeling van werknemers uit de private en de publieke sector. Rijksambtenaren hoeven de eerste achttien maanden niet te solliciteren wanneer ze overtollig worden, terwijl alle andere werknemers direct na hun ontslag op zoek moeten naar een nieuwe baan.

Daarnaast speelt mee dat de  kosten van het ambtenarenrecht op rekening komen van de belastingbetaler, terwijl ambtenaren geen bijzondere risicos lopen. De vraag naar arbeid in de private sector is immers veel grilliger dan bij de overheid. Werknemers in de industrie hebben een grotere kans op ontslag. Waarom zouden de werknemers van Hoogovens dan  moeten betalen voor de riantere ontslagregeling van de ambtenaren op het ministerie van Landbouw?

Ten slotte houdt de overheid met deze uitzonderingsrechten  nieuwe groepen buiten de deur. Dit is niet alleen onrechtvaardig tegenover de outsiders op de arbeidsmarkt - jongeren, allochtonen en vrouwen - het is ook slecht voor de productiviteit: diverse teams leveren betere prestaties.
De krapte op de arbeidsmarkt zorgt er nu voor dat de outsiders meer kansen krijgen, omdat werkgevers buiten de gebaande paden treden op zoek naar personeel. Hetzelfde  zagen we in de jaren 90, maar toen kwamen de dotcomcrash en de daaropvolgende recessie. En wie vlogen er als eerst uit? Allochtonen, vrouwen, jongeren en ouderen. De huidige economische hausse biedt dus geen perspectief op gelijke kansen in de toekomst voor de outsiders op de arbeidsmarkt.

Eerdere onderzoeken kwamen ook met vergelijkbare verschillen in kosten. Daarom stelde ik in 2005 voor het ambtenarenrecht af te schaffen. Een meerderheid van de Kamer steunde mijn voorstel: een ideale gelegenheid voor Balkenende IV dus om alsnog een beperkte hervorming door te voeren. Helaas aarzelt het kabinet op z'n polderiaans en stelt opnieuw een onderzoek in. Dit terwijl twee eerder door het kabinet ingestelde onderzoeken mijn visie bevestigen.

Het kabinet stelt dat ambtenaren een bijzondere  positie hebben. Misschien geldt dat voor een  beperkt aantal ambtenaren dat dicht bij de politieke leiding werkt, maar voor 99 procent van de ambtenaren gaat dit niet op. Wat is  het verschil tussen iemand die een administratie voert voor een gemeente of voor een bank? De positie van enkelen rechtvaardigt geen speciaal arbeidsrecht voor enkele honderdduizenden. 

Het uitzonderingsrecht voor ambtenaren is kostbaar voor de belastingbetaler, oneerlijk tegenover werknemers in de private sector en het zorgt ervoor dat outsiders niet aan de bak komen bij de overheid. Schaf het ambtenarenrecht daarom af en hervorm de overheid.

Deel via: