Kamerinbreng: begroting VWS

Nieuws

Begrotingsbehandeling Volksgezondheid, Welzijn en Sport

4 november 2008

Voorzitter. Ik wil vandaag een aantal fundamentele punten in de zorg aan de orde stellen. Laat ik beginnen met het vertrouwen in de patiënt bij het maken van de juiste keuze en het vertrouwen in de medewerkers, de professionals in de zorg. Zij verdienen dit vertrouwen iedere dag opnieuw. Echter, uitgaan van vertrouwen vraagt om een andere opstelling van de overheid. Dit vraagt om een andere relatie tussen overheid en zorgaanbieder, een andere relatie tussen overheid en patiënt en een andere relatie tussen overheid en zorgverzekeraar. Die ontwikkeling moet tot uitdrukking komen in een modern toezicht en open communicatie.

Het is belangrijk dat mensen vrij kunnen kiezen en dat kunnen zij ook, ook in de zorg. Prikkels in de zorg, noem het concurrentie, kunnen de keuze van de patiënt optimaliseren. Wij moeten daarbij echter oog houden voor de echt kwetsbare groepen. Niet iedereen is altijd in staat om die keuzes te maken en soms hebben mensen daarbij hulp nodig. Juist voor deze mensen moet de overheid klaarstaan.

Gereguleerde concurrentie heeft in de cure positieve resultaten opgeleverd. Verzekeraars zetten hun reserves in om de premies beperkt te laten stijgen en zorgaanbieders werken steeds klantgerichter. Wij zien tegelijkertijd dat de onzekerheden voor zorgaanbieders en verzekeraars groter zijn geworden. Voor zorgverzekeraars vormt het vaststellen van nieuwe premies een jaarlijks terugkerend probleem. Zij moeten op basis van onvolledige informatie nieuwe premies vaststellen. Een zorgverzekeraar weet niet eens hoeveel de operaties van zijn patiënten hem dit jaar hebben gekost als hij zijn nieuwe premie berekent. Wat zal de minister hieraan doen? Kan de NZH sneller met de benodigde informatie komen of zou het bijvoorbeeld mogelijk zijn dat ziekenhuizen de informatie rechtstreeks naar de zorgverzekeraars sturen?

Ook in de care leeft het idee meer gericht op de vraag van de klant te werken. Waar mogelijk moeten ook hier aanbieders geprikkeld worden door hun klanten. Schaalvergroting en fusies vormen in de care echter wel een probleem voor de patiënt. De positie van de patiënt is kwetsbaar ten opzichte van de zorginstelling. Ook de veranderingen in de Wmo en de AWBZ hebben bij patiënten tot veel onduidelijkheid geleid en de staatssecretaris winkelt in het SER-advies. Sterker, de staatssecretaris helpt het draagvlak voor de hervormingen in de AWBZ om zeep. De patiënt weet niet meer waar hij voor wat moet zijn en waar hij of zij recht op heeft.

Het probleem is niet dat patiënten geen keuzes kunnen maken, het probleem is niet dat er prikkels zijn in de zorg, het probleem is zwalkend, onduidelijk beleid. Ik vraag mij bovendien af waarom met name alleenstaanden hoge eigen bijdragen aan de AWBZ moeten betalen. Is dat rechtvaardig?

Dan het modern toezicht. Vertrouwen in de mensen die in de zorg werken, vraagt om modern toezicht. Echt vertrouwen stelt niet meer regels aan de voordeur maar maakt het verplegers en artsen juist makkelijker om een patiënt zo goed mogelijk te helpen. Door minder administratie, door minder formulieren te vragen, door mensen meer tijd te geven voor hun patiënten, door te vertrouwen op hun kennis en kunde, door geen toezicht op toezicht te stapelen, zodat mensen in de zorg weer plezier in hun werk kunnen hebben. Kwaliteitskaders helder formuleren en zorg achteraf toetsen zonder mensen in de zorg voor de voeten te lopen. De bestuurlijke boete die de Inspectie voor de Gezondheidszorg mag opleggen, is een stap in die richting.

Dat alleen is echter niet voldoende. In ons modern toezicht speelt ook de raad van toezicht een belangrijke rol. Een moderne raad van toezicht neemt verantwoordelijkheid, zoals dat hoort bij actieve betrokken burgers. Waarom zouden wij dat wel verwachten in de financiële sector en niet in de zorg? Een moderne raad van toezicht loopt niet weg om zijn handen in onschuld te wassen, zoals in het IJsselmeerziekenhuis gebeurde. Een moderne raad van toezicht is in staat, onafhankelijke informatie te vergaren en krachtig in te grijpen als er iets niet klopt. Welke maatregelen heeft de minister inmiddels na dat debat genomen en welke gaat hij nog meer nemen?

Ik kom bij de communicatie, in de richting van zorgpartijen in het algemeen en burgers in het bijzonder. Door patiënten goed voor te lichten over ontwikkelingen in de zorg, kunnen wij onrust voorkomen. Zorgverzekeraars moeten daarin een rol spelen. Ook de communicatie met provincies, gemeenten, zorgverzekeraars en zorgaanbieders laat te wensen over. Wij zagen dat bij de Wmo en zien dat nu bij de ontwikkelingen rond de AWBZ. Zorgaanbieders en -verzekeraars en bovenal patiënten hebben geen idee wat hun na 2012 te wachten staat. De staatssecretaris geeft niet thuis als het aankomt op een langetermijnvisie op de AWBZ.

Dan een paar voor mij zeer belangrijke aandachtsgebieden: innovatie in de zorg, het elektronisch patiëntendossier en medische ethiek. Vorig jaar heb ik de minister opgeroepen om innovatie sterk aan te jagen. Niet alleen omdat wij gewoon de beste op de wereldranglijst willen zijn bij vernieuwing en innovatie in de zorg, maar met name omdat de patiënt recht heeft op de beste zorg. Wij hebben zo'n 500.000 extra zorgkrachten nodig. Innovatie brengt efficiëntie met zich mee, wat de kosten kan drukken. Ik hoef minister daarover toch zeker niets te vertellen? Dit kabinet heeft het Zorginnovatieplatform in het leven geroepen. De minister-president heeft ook het grote Innovatieplatform het licht doen zien. Diezelfde minister-president heeft alle plannen van dat platform naast zich neergelegd. Welke status heeft het Zorginnovatieplatform? Hoe zal de minister omgaan met de plannen van dit platform? Ik heb de top vijf op zijn site gezien. Hij trekt hiervoor een schamele 10 mln. uit. 10 mln. op een totaal van miljarden. Dat is toch zeker niet serieus te noemen? Waarom stelt de minister niet meer geld beschikbaar?

Het elektronisch patiëntendossier is een geweldige innovatie waarvan ik veel verwacht. Onze steun voor de minister was en is nog steeds aanwezig. Let hij in al zijn enthousiasme echter wel op de rechten van de patiënt? Hierop heb ik hem steeds bevraagd. Het eerste wat hij doet, is het sturen van een onzorgvuldige brief aan mensen. Het gaat om de gegevens van de patiënt. Die is sleutelbewaarder van zijn eigen gegevens. De buurvrouw hoeft niets te weten over het gebruik van prozac of de behandeling door een psychiater. Daarmee moeten wij zorgvuldig omgaan. Dus niet, zoals de minister doet, een brief schrijven over het EPD zonder dat de wetgeving door de Tweede en Eerste Kamer is goedgekeurd, zonder zeker te weten dat iedere burger deze brief krijgt, zonder duidelijk aan te geven wie er bij de gegevens kunnen en zonder helder te maken van wie de gegevens zijn. Waarom moest deze brief nu worden verstuurd? Zo ken ik deze zorgvuldige minister niet. Hij helpt het proces met zijn handelswijze om zeep. Iedereen was enthousiast en er was draagvlak. Maak geen fouten door haast te maken. Die ruimte hebben wij ook gegeven.

Ik rond af met de medische ethiek. D66 hecht aan kwaliteit van leven. Eerder dit jaar spraken wij uitgebreid over embryoselectie. Britse wetenschappers kunnen nu al heel vroeg genetische afwijkingen en erfelijke ziektes opsporen in embryo's. Nu kan 2% worden opgespoord, straks bijna 100%.

Ik roep het kabinet op aan te geven hoe het aankijkt tegen deze ontwikkeling. Waar zitten volgens het kabinet de pijnpunten en oplossingen? Niet als zich opeens de vraag aandient maar nu, zodat wij een zorgvuldig debat kunnen voeren. Taferelen zoals bij de embryoselectie moeten wij zien te voorkomen. Voorafgaand aan dit debat ontvang ik graag een brief met het standpunt van dit kabinet. Kan de staatssecretaris aangeven wanneer wij haar brief tegemoet kunnen zien? De maatschappij neemt zelf ook initiatief om deze vraag te beantwoorden. Wij juichen de initiatieven toe, juist daar waar verschillende patiëntengroepen samenwerken. Graag wil ik van de minister horen waarom hij de subsidie aan de Vereniging Samenwerkende Ouder- en Patiëntenorganisaties staakt. Waarom geen steun meer aan de enige patiëntenorganisatie voor bio-ethische vraagstukken?

In dat kader vraag ik de minister te reageren op recente artikelen die de rechtsgeldigheid van de niet reamineren-penning in twijfel trekken, zie NRC Handelsblad van woensdag 29 oktober. Duidelijkheid hierover is van groot belang voor de dragers van deze penning. Als de minister de artikelen wil, kan ik die ook aan de bode geven, zodat hij er nog naar kan kijken.

Deel via: