Kamerinbreng: debat Fortis op 8 oktober 2008

Nieuws

Voorzitter. Met verbazing heb ik afgelopen vrijdag naar de tv zitten kijken. Twee weken geleden was er volgens minister Bos nog niets aan de hand. In een weekend werd 49% van Fortis overgenomen door Nederland, België en Luxemburg. Nog geen week later heeft Nederland Fortis Nederland en ABN AMRO geheel in handen. De kosten zijn hoog: meer dan €1000 staatsschuld per Nederlander, €100 extra rentelasten per werkende per jaar. Voor ons liggen elf kantjes: meer dan 1,5 mld. per kantje. Dit vind ik een magere verantwoording achteraf, waar een verantwoording vooraf verplicht was. Ik vraag de minister daarom vandaag wél ruimhartig te antwoorden.

Eerst enkele vragen over de overname van ABN AMRO door Fortis. Eerst achteruit kijken en weten wat precies fout is gegaan, anders is een adequate oplossing voor de toekomst niet mogelijk. Barclays bood weliswaar minder waarde, maar wel in aandelen. Fortis c.s. bood cash. Welk oordeel heeft De Nederlandsche Bank destijds geveld over beide overnamekandidaten? Waaruit bestond het meningsverschil tussen De Nederlandsche Bank en het kabinet? Heeft het verschil tussen cash en aandeel een rol gespeeld? Waarom hebben grote pensioenfondsen en aandeelhouders als ABP en PPGM tegen overname gestemd? Is er contact geweest met de pensioenfondsen? Welke zaken rondom de balans klopten niet die de minister vorige week dinsdag de uitspraak ontlokten dat de beslissing wellicht anders zou zijn uitgevallen? Hoe groot was de waarde van de "off-balance"-activiteiten tijdens de overname? Wanneer werd duidelijk dat de producten op de balans van Fortis verkeerd waren ingeschat? Is er inmiddels wel voldoende inzicht in de complexe producten op de balans van Fortis en van andere banken? Hoe beoordeelt de minister de rol van de accountants? Vindt hij dat de accountants een fout hebben gemaakt, nu hij heeft aangegeven dat hij een andere beslissing had kunnen nemen als hij had geweten hoe de balans werkelijk in elkaar zat? De Nederlandsche Bank gaf toestemming om ABN AMRO over te nemen, onder de voorwaarde dat de activiteiten niet werden geïntegreerd. In de verklaring van geen bezwaar is een clausule opgenomen dat de integratie van Fortis en ABN AMRO niet mag plaatsvinden, totdat hiervoor toestemming is gegeven. Deze toestemming is naar mijn mening niet gegeven. Waarom is dit toch gebeurd? Wat weet de minister over het maken van een begin van integratie door Fortis? Waarom heeft hij niet ingegrepen?

Dan de vragen over de overname van Fortis Nederland en ABN AMRO door de Staat. De minister presenteert deze overname als een onontkoombare maatregel. Kan hij deze onvermijdelijkheid beschrijven? Welke waarden werden overschreden waardoor tot deze maatregel moest worden overgegaan? Wat was het exacte moment waarop werd besloten tot overname? De reden tot ingrijpen was het voorkomen van de disstabilisatie van het financiële stelsel. Fortis en ABN AMRO zijn systeemrelevante banken. Hiermee legitimeert de minister het ingrijpen. Hij koopt echter ook Fortis Verzekeringen en Fortis Corporate Insurance. Om welke reden heeft de minister de verzekeringspoot overgenomen? In zijn brief schrijft hij op pagina 5, onderaan: "met dit akkoord hebben wij zowel het belang van de Nederlandse systeemrelevante delen willen behartigen, als van de overige onderdelen van Fortis". Betekent dit dat de minister ook niet-systeemrelevante delen heeft gekocht? Wat is hiervoor de legitimatie? Hebben verzekeraars protest aangetekend tegen de overname? Kan de minister tot in detail uitleggen waarom hij vindt dat hij proportioneel heeft gehandeld? Heeft de Europese Commissie opmerkingen gemaakt over de proportionaliteit van zijn optreden?

Dan België en Nederland. De Belgen zijn minder te spreken over het optreden van de Nederlanders. Waarom heeft de minister zich uitgelaten over de staat van de Belgische bezittingen? Heeft België schade geleden door zijn uitspraken? Heeft de minister schadeclaims ontvangen van Belgische beleggers? De formulering was wellicht wat ongelukkig, maar waarschijnlijk wel gemeend.

Heeft het minder gezonde deel van Fortis een rol gespeeld in de overweging voor de verkoop?

Dan de Europese Unie, de mededinging en de internationale context. De heer Tang praat liever niet met juristen over economie, maar ik heb ook enkele juridische vragen. Staatssteun is alleen toegestaan als het om een tijdelijke maatregel gaat. Zijn daar afspraken over gemaakt met de EU? Zo ja, welke zijn dat dan? Wat zijn de voorwaarden voor herstructurering? Heeft de regering de maatregel aangekondigd als staatssteun? Hoelang blijven Fortis en ABN AMRO in handen van de staat? In andere landen hebben private partijen een belangrijke rol gespeeld bij de reddingsoperatie. Waarom niet in Nederland? Waarom is besloten de fusie van ABN AMRO en Fortis Nederland door te zetten? Is dit wel een beslissing die de staat moet nemen? Is dit strikt noodzakelijk voor de reddingsoperatie? Zijn deze overname en fusie aangemeld bij de Europese Commissie? Kan de minister garanderen dat uitglijders, zoals de advertentie van ABN AMRO, niet meer voorkomen? Is er nog wel een level playing field in de bankwereld? In de brief worden gesprekken met het management van de banken aangekondigd. Wat is er in deze bijeenkomsten besproken en wat is er uitgekomen?

Tenslotte de financiële consequenties en de afspraken op lange termijn. De financiële consequenties worden in de brief besproken. Er wordt nog niet gezegd wat op lange termijn met de opbrengsten moet gebeuren. D66 pleit ervoor om de individuele opbrengsten te gebruiken om de staatsschuld naar beneden te brengen. De minister vraagt vertrouwen voor meer dan €1000 per Nederlander aan extra staatsschuld. Is de minister bereid om vandaag te beloven dat de eventuele opbrengsten en dividenden teruggaan naar de staatsschuld?

Deel via: