Kamerinbreng: Topinkomens

In het onlangs in de kamer gehouden debat over topinkomens heb ik het volgende gezegd:

Voorzitter,

In de verkiezingscampagne vroeg (toen nog) PvdA-lijsttrekker Wouter Bos aan premier Balkenende om drie voorbeelden te noemen van offers van de hoge inkomens. Een aardig staaltje retoriek, maar ik persoonlijk vond het symboolpolitiek. Ik geloof ook niet dat minister Bos nu in staat is om 3 voorbeelden te noemen hoe hij de topinkomens waarover we het vandaag hebben, aanpakt. Tegelijkertijd denk ik dat dat moeilijk anders kan. Overigens vind ik het onduidelijk of de minister bovenop zijn brief nog nieuwe beleidsvoornemens heeft ten aanzien van de topinkomens. In de pers werd gisteren dat beeld gecreëerd, zodat de minister wat leek te zwalken. Maar blijft de minister nu bij zijn brief of niet? Is de minister achter de prudente brief die wij hebben ontvangen dezelfde man als de PvdA-bewindspersoon die ik gisteren op tv zijn beleid zag verdedigen?

Als we het hebben over de topinkomens, is er naar de mening van D66 sprake van een onderscheid tussen de publieke en de semi-publieke sector en de private sector. Waar sprake is van publiek geld, heeft de overheid een verantwoordelijkheid en is wat mij betreft het inkomen van de minister-president in principe de (maximum-)norm. In het coalitieakkoord is daarover een afspraak gemaakt, misschien dat de minister straks wil ingaan op de invulling daarvan.

De private sector is een ander verhaal. De overheid heeft er een andere verantwoordelijkheid. Wij gaan niet over de salarissen in het bedrijfsleven, en ik heb er geen bezwaar tegen dat topprestaties top worden beloond. Dat neemt niet weg dat ook ik verontwaardiging voel als topmanagers topbonussen krijgen, terwijl het bedrijf dat ze leiden slecht presteert. Ook voel ik me ongemakkelijk als de managers oproepen tot loonmatiging of zelfs mensen ontslaan, om vervolgens zelf een berg geld op te strijken. In ieder geval zou het niet zo moeten zijn dat het honorarium van de bestuurders alleen een opwaarts en (in geval van slechte prestaties) geen neerwaarts risico kent. Graag een reactie van de minister op dit punt, want hierover is de brief mij wat te summier.

Maar alles overziende gaat de overheid zoals gezegd niet over private beloningen. Dat hoort een kwestie van checks and balances in de corporate governance te zijn. Want het is waar dat bestuurders in het bedrijfsleven een machtspositie kunnen hebben die hen in staat stelt in sommige gevallen excessieve honoraria te verwerven. Maar de oplossing daarvan moet liggen in een betere verantwoording aan en controle door aandeelhouders en commissarissen. Heel misschien levert ook het adviesrecht van de Ondernemingsraad, zoals het kabinet wil invoeren, nog een bijdrage, maar daar ben ik nog niet zo zeker van.

Op verdere maatregelen voor de bühne, die ofwel de Nederlandse concurrentiepositie schaden ofwel leiden tot een vlucht in private equity, waarvoor de meeste fracties in deze Kamer ook zo bang zijn, zit D66 niet te wachten.

Ik ben al met al tevreden over de realistische benadering in de brief van de minister. Een brief overigens die volgens mij grotendeels in de lijn ligt van het verkiezingsprogramma van de PvdA (correct me if Im wrong). Ik begrijp best dat de PvdA-fractie de hete adem van de SP niet eens meer in de nek voelt maar bij wijze van spreken al uit het zicht ziet verdwijnen, maar terug naar mega-belastingtarieven die doen denken aan de jaren 70 of aan Zweedse toestanden is niet de oplossing. De vorige fractievoorzitter van de PvdA ging volgens mij doorgaans modieus gekleed, maar kennelijk zijn nu de ideologische veren weer in de mode aan het raken.

Ten slotte heb ik een vraag over het verdere tijdpad. Ik heb begrepen dat de commissie-Frijns nader onderzoek doet en daarover in december rapporteert. Als ik alle commotie zo aanschouw heb ik echter het vermoeden dat dit onderwerp al een rol zou kunnen gaan spelen op de participatietop. Hoe moet ik dat zien? Want we gaan toch niet meemaken dat de retoriek over de beloningen wordt gestaakt in ruil voor het afzien van herziening van het ontslagrecht?