Opinie: Mepneigingen

Nieuws

dinsdag 2 augustus 2005

Aan mij is gevraagd om als nieuweling in de kamer een stukje te schijven. Ik ben inmiddels niet zo nieuw in de kamer, maar ben als nieuweling wel direct met mijn neus in de boter gevallen. Ik was amper een paar weken in de kamer en ik kon mijn eerste begroting doen en tegelijkertijd mijn maidenspeech houden. Daarna nog eens twee begrotingsdebatten. Ja, dan leer je het "kamerwerk" wel snel.

Los van mijn eigen "leertraject", ook een zeer maatschappelijk turbulente tijd achter de rug. Denk aan de vreselijke moord op Theo van Gogh en bedreigingen van collega kamerleden. De frustraties, angst en vertwijfeling was haast bij iedereen voelbaar.

Ik zal mij nu echter beperken tot de drie meest terugkerende uitroepen in de kamer en media. "De burger begrijpt het niet", "de afstand tussen de burger en overheid is te groot" en "het is achterkamertjes politiek". Ik kan deze zinnen niet meer horen. Ik krijg er mepneigingen van.

Laten we het hebben over "de burger begrijpt het niet". Ik stel mij dan de vraag: is de burger dom? Die betutteling begrijp ik niet. Kunnen mensen niet nadenken of geen keuzes maken? Met deze opmerking geef je niet alleen aan dat de mensen te dom zijn, maar ook dat je niet gelooft dat mensen zich kunnen ontwikkelen en kunnen leren. Als je de mensen lang genoeg voorhoudt dat ze het niet zullen begrijpen, dan zullen ze dat op een gegeven moment ook geloven. Ik denk dat mensen alles heel goed begrijpen en ieder geval heel ver kunnen komen met juiste informatie en uitleg.

Ik geloof in de kracht van de mensen. Stel je voor dat we altijd alles voorgekauwd kregen! De fantasie van de Nederlandse bevolking wordt door dit soort uitroepen eruit geramd. Angst voor vernieuwing, anders zijn en buiten de geijkte paden lopen, zit er in Nederland inmiddels wel goed in. Daar waar Nederland koploper was in de wereld op het gebied van wetenschap, innovatie of visie op de maatschappij (Nederlanders werden toch gezien als zeer progressieve mensen), is Nederland afgezakt tot een behoudzuchtig en kleingeestig land. Nog even doorgaan met opmerkingen als "mensen begrijpen het niet", dan kunnen we het op het wereldtoneel wel schudden.

En dan de tweede uitroep: " de afstand tussen burger en politiek is te groot". Als we nou eens erkennen dat er altijd een gat zal bestaan tussen de overheid en de burger. Zodra je als kamerlid wordt beëdigd ben je op een andere manier bij de samenleving betrokken. Je ziet alles wel gebeuren en theoretisch weet je ook wel wat er fout is, maar je voelt het niet meer, ook niet als je met allerlei lobbygroepen spreekt. Je kunt de afstand wel verkleinen door met mensen uit de praktijk zelf te spreken en uiteindelijk met die feedback naar oplossingen te streven. Maar ook dan zal er een afstand blijven. Ik heb hiervoor als advocaat gewerkt. Ik wist en voelde toen precies welke uitwerking sommige wetten in de praktijk op mensen, bedrijven en instanties hadden. Nu weet ik het wel door met mensen uit de praktijk te praten, maar voel het niet meer. Dat kan ook niet anders, want ik zit niet meer in die praktijk. En dan hebben we natuurlijk ook de media. Zij kiezen wat zij nieuwswaardig achten. In de kamer zie je alle standpunten en gegevens in een discussie. Op basis daarvan neem je een besluit. De mensen buiten krijgen delen van die discussie via de media te zien. Zij maken een afweging op basis van deze gegevens.

Per definitie zal ook om die reden een afstand bestaan tussen burgers en politiek. Tel daarbij op de soms buitengewoon onhandig gemaakte uitspraken van politici en bestuurlijk taalgebruik, dan kun je de rest wel invullen. Mensen willen uiteindelijk alleen maar serieus genomen worden!

En dan de laatste uitroep: achterkamertjes politiek. Hier kan ik kort over zijn. Ook de overheid moet gezien worden als een onderneming. Weliswaar met een maatschappelijke doelstelling, maar toch een onderneming. In het meerpartijen- en coalitiesysteem zoals we dat nu hebben, kun je niet alle besluiten op het plein nemen. Iedere partij van links naar rechts zal bij tijd en wijle met elkaar besloten overleggen. Dat is de consequentie van de manier waarop het bestel is ingericht. Ongelukkig? Misschien. Maar laten we er niet zo spastisch over doen.

Dit artikel is eerder verschenen op www.parlement.com