Opinie: Versoepeling van het arbeidsrecht maakt de arbeidsmarkt socialer

Nieuws

vrijdag 5 mei 2006

In de SER graven sociale partners zich in over het versoepelen van het ontslagrecht. Tijd voor de regering om de vakbeweging te weerstaan die tegen een flexibeler ontslagregime is.

Onze wereld is aan verandering onderhevig. Als Nederland niet mee verandert, betaalt onze toekomstige generatie daarvoor een dure prijs. Flexibilisering van de arbeidsmarkt is een manier om ons land toekomstbestendig te maken. De Nederlandse regering moet daarom de druk weerstaan die de vakbeweging uitoefent om de arbeidsmarkt niet te versoepelen.

Een paar weken geleden lag een groot deel van het openbare leven in Frankrijk plat uit protest tegen het flexibiliseren van de arbeidsmarkt. Het was een hoogtepunt in de strijd tegen een nieuwe wet die ervoor moet zorgen dat werkgevers sneller jongeren aannemen door versoepeling van het ontslagrecht. Maatregelen die het makkelijker moeten maken om mensen te ontslaan klinkt kil, maar schijn bedriegt.

In de flexibele arbeidsmarkt is de kans weliswaar groter om een baan te verliezen, maar daar staat tegenover dat wie werk zoekt sneller wordt aangenomen. Voor veel mensen is deze gedachtegang een stap te ver. Want wat aanvankelijk begon als een klein studentenprotest, mondde uit in een landelijk conflict waarbij ook de positie van de Franse premier Dominique de Villepin op het spel stond.

De discussie in Frankrijk komt voort uit de angst voor een toekomst zonder sociale zekerheid. Wie op basis van dit gevoel alles bij het oude wil laten, gaat echter voorbij aan het doel van de flexibiliseringoperatie: het behoud van de sociale zekerheid in een snel veranderende wereld. Ook Nederland is niet immuun gebleken voor deze irrationele angst.

Komende zomer zal de regering een besluit nemen over de versoepeling van de arbeidsmarkt. Hoewel dit besluit nog enige tijd van ons af ligt, woedt er nu al een loopgravenoorlog in het belangrijkste adviesorgaan van de regering, de Sociaal Economische Raad (SER). Zo pleiten de werkgeversorganisaties onophoudelijk voor flexibilisering. Terwijl de vakbeweging, bij monde van FNV-leider Agnes Jongerius, duidelijk heeft laten weten tegen elke versoepeling van het ontslagrecht te zijn. Er zijn echter drie belangrijke redenen om de druk van de vakbonden te weerstaan.

De eerste reden om de arbeidsmarkt soepeler te maken is het belang om meer mensen aan het werk te krijgen. Dit is een gevolg van twee niet te stoppen ontwikkelingen: toenemende internationale concurrentie en vergrijzing. Om de wereldwijde concurrentiestrijd aan te kunnen heeft Nederland er baat bij dat de kwaliteiten van zoveel mogelijk mensen worden benut. Hoe slagvaardiger onze ondernemers daarbij opereren hoe groter de kansen die de globalisering hun biedt. Een flexibele arbeidsmarkt zorgt ervoor dat de vraag sneller aansluit op het aanbod en dat komt de concurrentiepositie ten goede.

De tweede belangrijke ontwikkeling is de vergrijzing. Hierdoor zullen de overheidsuitgaven oplopen, terwijl door de krimpende beroepsbevolking minder belastinginkomsten binnenstromen. Dat is een onhoudbare situatie, want iemand zal de rekening hiervoor moeten betalen. De beste oplossing is om de slinkende beroepsbevolking aan te vullen. Dit kan met de groep mensen die graag wil werken, en ook kan werken, maar die nu nog thuis zit. Het is de groep die vooral bestaat uit jongeren, allochtonen, vrouwen en deeltijdwerkers. In toenemende mate zullen zij moeten deelnemen aan het arbeidsproces. Een maatregel die ervoor zorgt dat werkgevers gemakkelijker mensen aannemen, biedt voor die groep uitkomst.

De tweede reden voor een versoepeling hangt samen met het feit dat ons huidig arbeidsstelsel weinig sociale trekken vertoont. Want vaak leidt onze ingewikkelde wetgeving tot slepende en psychisch zware conflicten tussen werkgevers en werknemers. De flexibele arbeidsmarkt is socialer, omdat mensen sneller weten waar ze aan toe zijn. Bovendien sluit ons huidige stelsel bepaalde groepen mensen uit. Dat komt omdat het ontslaan van mensen met een vast contract erg kostbaar is in vergelijking met mensen die een tijdelijk contract hebben. Het tijdelijke personeel heeft daardoor een veel grotere kans om ontslagen te worden. Dankzij deze ongelijkheid is een tweedeling op de arbeidsmarkt ontstaan tussen insiders, de mensen die genieten van de voordelen van een vast contract, en outsiders, de mensen die deze voordelen niet hebben. Pas als iedereen evenveel kans heeft om ontslagen te worden neemt deze onrechtvaardigheid af.

De laatste reden om te kiezen voor een flexibele arbeidsmarkt is de verantwoordelijkheid die we als generatie moeten nemen om onze kinderen niet met schulden op te zadelen. We staan er vaak niet bij stil, maar onze welvaart is gebaseerd op het rentmeesterschap van onze ouders en grootouders. Zij investeerden in ons onderwijssysteem, onze infrastructuur, onze gezondheidszorg en in onze sociale zekerheid. Zonder deze investeringen in de toekomst zouden wij niet hebben geprofiteerd van de voorzieningen die de Nederlandse staat ons biedt. Ook onze kinderen hebben dit recht en dat verplicht ons om maatregelen te nemen waardoor de welvaart evenredig tussen de verschillende generaties wordt verdeeld. Het soepeler maken van de arbeidsmarkt is een manier om deze verantwoordelijkheid te nemen. Het cre�ert een socialere arbeidsmarkt, het verbetert de slagvaardigheid van ondernemers en het vermindert de kosten van de vergrijzing. In die zin bereidt het ons land voor op de toekomst, en niet zoals de vakbeweging, op het verleden.

Dit artikel verscheen op 5 mei in het Financieele Dagblad