Plenair debat: Aanbestedingen Rijksoverheid

Inbreng plenair debat: Aanbestedingen Rijksoverheid, d.d. 11 oktober 2007
Fatma Koser Kaya (D66)

Mevrouw de voorzitter. De overheid moet zich aan de Europese regels voor aanbesteding houden, omdat er sprake moet zijn van een fatsoenlijke overheid, eerlijke concurrentie en transparantie en niet van vriendjespolitiek. De belastingbetaler moet waar krijgen voor zijn geld. De overheid dient zich niet uitsluitend aan die regels te houden omdat Brussel dat verplicht stelt, maar zij moet dat voor ons land doen. Ik kan mij niet voorstellen dat de premier het op dat punt met mij oneens is.

Waar ging het mis? Ik begrijp dat het kabinet haast had: het 100 dagencircus moest in vliegende vaart worden opgezet. Er stond immers politieke prestige op het spel. Dat is echter geen reden om de regels met voeten te treden. Was het niet mogelijk geweest om zorgvuldiger te werk te gaan?

Ik begrijp ook dat het kabinet goede sier wilde maken met het luisteren naar de mensen in het land. Het is ook begrijpelijk dat het een goed beleidsprogramma wilde opstellen. Het echte verslag van de dialoog met de samenleving heb ik echter nog steeds niet onder ogen gehad. Hoezo transparantie? Wat gebeurt er met de ideeën van al die mensen die het zo goed hebben bedoeld? Wat zegt de minister-president tegen de mensen die met het kabinet hebben meegedacht en die zich nu afvragen wat er met hun suggesties gebeurt? Ook mevrouw Vos is daar nieuwsgierig naar. Ik hoop dat zij in tweede termijn met mij optrekt, als de minister-president geen bevredigend antwoord op die vragen geeft.

Ik ken de minister-president als een degelijk man: een fatsoenlijk bestuurder zonder opgeklopt gedoe. Of onderging hij ook een metamorfose?Er was sprake van een grote show met alle kosten van dien. Vindt de minister-president zelf niet dat het kabinet in het realiseren van zijn doel enigszins is doorgeschoten?

Vindt hij zelf niet dat het de middelen die aan propaganda zijn besteed, beter had kunnen aanwenden om minister Plasterk te helpen met het openbreken van zijn begroting om de aanbevelingen uit het rapport van de commissie-Rinnooy Kan uit te kunnen voeren? Ik realiseer mij heel goed dat wij het dan over bedragen van een andere orde van grootte hebben, maar het is wel een begin. Het zou ook een beter politiek signaal zijn geweest, met name in de richting van de leraren.

Ik begrijp dat de aanbestedingsregels soms moeilijk uitvoerbaar zijn. Vooral het midden- en kleinbedrijf kan vanwege de enorme papierwinkel moeilijk overheidsopdrachten verwerven. Hoe kunnen de regels zo worden vereenvoudigd dat het mkb niet achter het net vist? De reden hiervoor zou tijdgebrek zijn, maar als aanbesteden te veel gedoe geeft, dan moeten de regels worden vereenvoudigd. Tijdgebrek mag geen reden zijn om van het principe van Europees aanbesteden af te stappen. Wij moeten onze ogen niet sluiten voor de problemen en waar mogelijk verbeteringen aanbrengen. De Rekenkamer attendeert ons al jaren in haar rechtmatigheidsonderzoeken op tekortkomingen bij het aanbesteden. De fractie van D66 ziet niets in het creëren van weer een nieuwe toezichthouder. Laten wij vooral blijven uitgaan van de single auditgedachte en niet toezicht op toezicht stapelen. Als dat laatste gebeurt, weet ik zeker dat de aanbestedingspraktijk zo ingewikkeld wordt dat het mkb niet eens meer zal inschrijven op overheidsopdrachten.

In sommige gevallen zijn opdrachten verstrekt aan een andere aanbestedende dienst van de overheid, de zogenaamde inbesteding. Het is onhelder of de regels door die andere aanbestedende diensten wel zijn gevolgd. Hoe zit dat? Sommige opdrachten lagen beneden de aanbestedingsgrens en worden in de beantwoording van de schriftelijke vragen buiten beschouwing gelaten. Kan de premier garanderen dat er niet in opdrachten is geknipt om onder de grens voor Europese aanbestedingen te komen? Welke personele en materiële kosten zijn gemaakt door het ambtelijk apparaat om de 100 dagentour en alles daaromheen te realiseren? Kan de premier garanderen dat er buiten het verstrekte overzicht geen andere opdrachten zijn gegeven?

Tot slot ben ik zeer nieuwsgierig naar de betekenis van "mind mapping". Dit heeft blijkbaar €29.800 gekost.